کتابداری
بسمه تعالی

«مدارس و لزوم توسعه ی کتابخانه های آموزشگاهی»

قافله ی تمدن و فرهنگ انسانی در گستره ی تاریخ پرفراز و نشیب خود، نتایج عظیم و شکوهمندی را ایجاد نموده است. این نتایج با همه ی عمق و گستردگی ، حاصل تلاش ایثارگرانه ی انسانهای اندیشمندی است که خواب و خوراک را بر خود حرام کرده ، از بسیاری لذت های مباح چشم پوشیدند تا توانمندی، خلاقیت و عظمت اندیشه ی رفیع انسانی و مقاوم انسانیت را به نمایش بگذارند. اگر در دنیای گذشته پیدایش خط و کتاب و کتابت یک انقلاب علمی محسوب می گردید، امروز نیز کتاب به عنوان مهمترین معیار فرهنگ و تمدن مورد توجه همه ی اندیشمندان است.                                          

فرایند تربیت ، چیزی جز فرایند اطلاع رسانی نیست. در چنین چشم اندازی ، آموزش از همان سالهای نخست باید«پژوهش مدار» باشد. کنجکاوکردن شاگرد ، نشان دادن راه پاسخ یابی ، اهمیت بخشیدن به انتخاب مسیر درست ، پاسخ یابی ، همه و همه در چنین نظامی ، در صدر خواهد نشست و این چیزی جز جریان درست اطلاع رسانی نیست. نمی توان به چنین مهمی دست یافت و از کتابخانه ، مرکز اطلاع رسانی و آموزشگاهی فعال و غنی بی نیاز بود .تنها با اصلاح و بازنگری جدی در ساختار و شیوه ی اداره ی مراکز ذی ربط است که می توان سه عنصر : آموزش ، پژوهش و اطلاعات را در مثلثی واحد گرد آورد.                                                                                   

می توان با قاطعیت گفت که میزان مطالعه و روی آوردن به کتاب و مجله و کسب اطلاعات با رغبت ها و انگیزه های لازم ، از مهمترین شاخص های رشد و توسعه است.

رشد کتابخوانی ، شرط نخست توسعه ی اقتصادی و فرهنگی است. هیچ ملتی بدون توجه به امر کتاب و کتابخوانی ، به شاخص های توسعه دست نیافته است. توسعه بدون بستر فرهنگی دنیا، در هیچ کجای  دنیابه نتیجه ای مطلوب منتهی نشده است. اهمیت نقش کتاب در توسعه ، تا بدان جاست که امروزه میزان وقتی را که هر ملتی به خواندن کتاب اختصاص می دهد، با میزان توسعه ی آن کشور قیاس می کنند.                                         

دنیای امروز ، دنیای اکتشافات و پیشرفت های سریع علمی است. پیدایش لوازم الکتریکی سمعی و بصری ، انقلابی عمیق در ارتباطات جمعی پدید آورده است؛ اما با این وصف هنوز کتاب و مطالعه به عنوان تأثیرگذارترین وسیله ی ترویج علم و فرهنگ مورد توجه ملل است.                                                                                           

کتاب و کتابخانه از وسایل جدایی ناپذیر دنیای علمی امروز است .آن چنانکه در جوامع پیشرفته با گسترش فرهنگ مطالعه و ایجاد تسهیلات از حداکثر اوقات مردم برای مطالعه هدفمند استفاده می شود.                                                                           

طبق آمارهای موجود شاخص مطالعه ی یک انگلیسی به طور متوسط در روز دو ساعت و نیم و یک فرانسوی به طور متوسط روزانه دو ساعت است.                              

شاخص مطالعه در جامعه ی ایرانی در بین اقشار تحصیل کرده به طور متوسط یک دقیقه در روز است و این عمق فاجعه را برای ما آشکار می کند.برای رسیدن به رشد و شکوفایی علمی ، فرهنگی و اقتصادی هیچ راهی به جز گسترش فرهنگ مطالعه و ایجاد عادت همگانی مطالعات مستمر و هدفمند وجود ندارد. طبیعی است که نیل به این مقصود کتابخانه های آموزشگاهی و ایجاد عادت به مطالعه در کودکان و نوجوانان بیش از پیش ، باید مورد توجه قرار گیرد.                                                                      

برای ایجاد کتابخانه هایی فعال و پویا در آموزشگاه، بیش از هر چیز به مربیانی کار آزموده (کتابدار) که با فعالیت های کتابخانه ای آشنا باشند، نیازمند هستیم.                

هدف عمده نظام آموزش و پرورش در هر کشور ، آموزش علمی و تربیت اخلاقی دانش آموزان می باشد . این نظام برای رسیدن به اهداف عالی و تربیتی ناگزیر از ایجاد و توسعه ی کتابخانه ها ی آموزشگاهی می باشد.                                               

کتابخانه های آموزشگاهی ، در صورتی که در سیستم آموزشی به رسمیت شناخته شوند، بر پیشرفت اندیشه و فرهنگ دانش آموز عمیقا" اثر می گذارند. بنابراین نتیجه می گیریم که رشد و گسترش اطلاعاتی و کتابخانه های آموزشگاهی ، با رشد و پیشرفت اندیشه ی دانش آموزان و پیدایش تعالی و نوآوری در آنها و بالندگی جامعه شان ، رابطه ی مستقیم داردو عکس آن نیز صادق است یعنی در صورت عدم حرکت به سوی تعالی و کمال ، به طور طبیعی انحطاط ، رکورد فکری و عقب ماندگی علمی و فرهنگی دانش آموزان و جامعه مطرح می شود.                                                                          

کتابخانه ی آموزشگاهی خوب ، در واقع اصلی ترین وسیله برای کسب موفقیت در رسیدن به هدف های آموزش و پرورش است. بی دلیل نیست که در کشورهای برخوردار از نظام پیشرفته آموزشی ، هنگام طراحی و ساختن آموزشگاههای جدید ، بخش بزرگی از مرکز ساختمان را به کتابخانه ی آموزشگاهی اختصاص می دهند، تا همه ی کلاسها و بخش های آموزشگاه به آسانی به کتابخانه دسترسی داشته باشند و در عمل ، در             آمو زشگاه «همۀ راهها به کتابخانه ختم می شود». افزون بر آن ، امکانات مادی بیشتری را برای تأمین نیروی انسانی و تهیه و کاربرد مواد کتابی و غیر کتابی صرف می کنند.                                                                                           

مهمترین راه حل های رفع موانع مطالعه در مدارس کشور عبارتند از: توسعه کتابخانه های آموزشگاهی و تخصیص بودجه لازم از طرف آموزش و پرورش جهت خرید کتاب از نمایشگاه های استانی و بین المللی ، مجهز نمودن کتابخانه ها به کامپیوتر جهت جستجوی آسان و بدون اتلاف وقت مراجعه کنندگان وآموزش دانش آموزان جهت دسترسي آسان به منابع درسي وغير درسي خود،   ... .که متأسفانه هیچ گونه تلاش و اقدامی در جهت رفع این موانع صورت نمی گیرد. و حتی اگر کتابخانه ای هم در این مدارس تأسیس شود،کتابدار حرفه ای وجود ندارد که کتابهاو کتابخانه را بر اساس نظام های رده بندی جهانی، طبقه بندی و سازماندهی کند، و مشاهده می شودکه در اکثر کتابخانه های این مدارس از مربیان محترم  پرورشی  یا از خود دانش آموزان استفاده می شود.

آمارهای موجود گویای این واقعیت است که در کشور ما کمتر از 30 درصد دانش آموزان و دانشجویان مطالعه دارند که این میزان در مقایسه با وضعیت مطالعه در کشورهای پیشرفته دنیا نگران کننده است./.                                                                   

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام دی 1387ساعت 10:32  توسط سید محسن موسوی |